Robotyzacja w Polsce rośnie, ale nadal dużo wolniej niż wskazywałby na to potencjał. Z roku na rok pojawia się więcej nowych wdrożeń, jednak skala nadal wyraźnie odstaje od tego, co dzieje się na świecie.
Jeśli stoisz przed decyzją o automatyzacji, interesuje Cię przede wszystkim kilka rzeczy. Ile kosztuje robot przemysłowy? Ile kosztuje stanowisko zrobotyzowane? Jak policzyć ROI z robotyzacji? I najważniejsze: czy to naprawdę ma sens w Twojej firmie?
To są zasadne pytania. W robotyzacji nie chodzi o sam zakup technologii, ale o to, żeby dobrze wydać pieniądze i odzyskać je w rozsądnym czasie.
Na polskim rynku nadal widać duży dystans do krajów, które od lat mocno inwestują w przemysł. Mimo że instalujemy coraz więcej aplikacji zrobotyzowanych, tempo wzrostu wciąż jest zbyt słabe, żeby mówić o szybkim doganianiu liderów.
W 2024 roku najwięcej w robotyzację zainwestowała branża automotive. To właśnie tam zainstalowano 742 aplikacje wykorzystujące roboty, czyli około jedną trzecią wszystkich wdrożeń zrealizowanych w Polsce w tym czasie.
Nie wszystkie branże rosły. Elektronika zanotowała spadek o około 42 procent rok do roku, a branża stalowo-maszynowa o około 18 procent. Najszybciej urósł przemysł drzewny, gdzie liczba nowych aplikacji była wyższa o 63 procent niż w 2023 roku.
Najczęściej roboty trafiają do handlingu, czyli do zadań związanych z podawaniem detali, paletyzacją i pakowaniem. To właśnie tam najłatwiej uzasadnić inwestycję, bo proces jest powtarzalny i zwykle da się go dobrze policzyć.
Zdobądź bezpłatnie 5 rozdziałów książki!
Dołącz do biuletynu i zyskaj dostęp do 40% książki
„15 kroków do zakupu systemu informatycznego”.
To zwykle pierwsze pytanie przy rozmowie o wdrożeniu. I słusznie, bo cena robota przemysłowego ma duże znaczenie, szczególnie przy pierwszej inwestycji.
Jeśli patrzeć tylko na samą jednostkę, robot przemysłowy kosztuje najczęściej od 100 do 500 tysięcy złotych. Skąd taka rozpiętość? Cena zależy od wielkości robota, jego udźwigu, szybkości pracy i tego, jak złożone zadania ma wykonywać.
Jeśli robot ma realizować prostą, powtarzalną operację w jednym miejscu, koszt będzie niższy. Jeśli dochodzą systemy wizyjne, współpraca z innymi urządzeniami albo bardziej złożona integracja, cena rośnie.
Trzeba jednak pamiętać o jednej rzeczy. Sama cena robota nie pokazuje jeszcze kosztu całej inwestycji. Firma nie kupuje przecież tylko ramienia. Kupuje działające stanowisko.
To pytanie jest ważniejsze niż sama cena robota. Gotowa aplikacja obejmuje nie tylko urządzenie, ale też wszystko to, co jest potrzebne do bezpiecznej i stabilnej pracy.
W skład takiego wdrożenia wchodzi zwykle:
Dlatego stanowisko zrobotyzowane kosztuje najczęściej od około 200 do 700 tysięcy złotych.
I właśnie tutaj pojawia się pierwsza bariera. Nawet jeśli chcesz zrobić tylko pilotaż, nadal musisz liczyć się z wydatkiem liczonym w setkach tysięcy złotych. Dla dużej firmy to może być jeden z wielu projektów. Dla małej albo średniej często jest to decyzja, którą analizuje się bardzo ostrożnie.
Na końcową cenę wpływa kilka prostych rzeczy:
Im prostsza aplikacja, tym łatwiej utrzymać koszt w rozsądnych granicach. Jeśli robot ma wykonywać jedną czynność, stale w tym samym miejscu i bez większych zmian w produkcji, wdrożenie zwykle jest prostsze. Gdy potrzebujesz większej elastyczności, cena rośnie.
To jedna z pierwszych decyzji, które musisz podjąć. Robot przemysłowy czy cobot? Wszystko zależy od procesu.
Robot przemysłowy lepiej sprawdza się tam, gdzie liczy się wyższy udźwig, większa wydajność i praca w wydzielonej strefie. To dobre rozwiązanie do zadań cięższych, szybszych i bardzo powtarzalnych.
Cobot, czyli robot współpracujący z człowiekiem, jest zwykle mniejszy, prostszy i tańszy. Lepiej nadaje się do lżejszych operacji oraz do miejsc, gdzie człowiek i robot mają działać blisko siebie.
Jeśli dopiero zaczynasz myśleć o robotyzacji, cobot może być dobrym pierwszym krokiem. Taki projekt zwykle łatwiej wdrożyć, wyjaśnić zespołowi i spiąć budżetowo.
Jeśli rozważasz cobota, koszt kompletnej aplikacji zwykle jest wyraźnie niższy niż w przypadku klasycznego robota przemysłowego. Widełki mogą się zacząć od mniej niż 100 tysięcy złotych i sięgnąć około 200–300 tysięcy złotych.
To właśnie dlatego cena cobota często przyciąga uwagę firm, które chcą sprawdzić technologię w praktyce, ale nie są jeszcze gotowe na większy projekt.
Ważne jest też to, że coboty bywają prostsze w programowaniu. Zdarza się, że taki robot może być ustawiany nawet przez operatorów, którzy później z nim pracują. To obniża próg wejścia nie tylko finansowo, ale też organizacyjnie.
Coboty mają jeszcze jedną zaletę. Zwykle łatwiej wprowadzić je do organizacji od strony ludzkiej. Pracownicy częściej widzą w nich wsparcie w monotonnych zadaniach niż zagrożenie.
Najważniejsze pytanie to nie: czy to jest drogie? Brzmi ono: czy to się zwróci?
Właśnie tu pojawia się ROI z robotyzacji, czyli zwrot z inwestycji w robota. Jeśli robot ma całkowicie przejąć pracę na konkretnym stanowisku, sprawa jest dość prosta. Porównujesz koszt wdrożenia z rocznym kosztem pracy tego stanowiska.
Najłatwiej widać to w systemach trzyzmianowych i czterobrygadowych. Tam jedno stanowisko pracuje praktycznie bez przerwy, a roczny koszt jego obsady może sięgać nawet pół miliona złotych.
Jeśli stanowisko zrobotyzowane kosztuje od kilkuset tysięcy do około 700 tysięcy złotych, zwrot z inwestycji w robota może wynieść mniej niż dwa lata. I właśnie taki wynik bardzo często uznaje się za dobry.
To pokazuje prostą, ale bardzo ważną rzecz. Sama cena zakupu nie mówi jeszcze, czy inwestycja jest droga. Możesz wydać więcej na początku, ale odzyskać te pieniądze szybciej.
Nie zawsze robot całkowicie zastępuje człowieka. Czasem tylko wspiera pracownika, przyspiesza część procesu albo przejmuje najbardziej monotonne zadania. Wtedy liczenie opłacalności jest trudniejsze.
Trzeba oszacować między innymi:
To da się policzyć, ale wynik jest mniej pewny niż przy pełnej automatyzacji stanowiska. Firma zakłada wtedy określony efekt, a dopiero działanie w codziennym środowisku pokazuje, jak duża będzie rzeczywista korzyść.
Dlatego opłacalność robotyzacji zależy nie tylko od ceny wdrożenia, ale też od tego, jak dobrze znasz swój proces i jakie dane masz na starcie.
Najwięcej sensu robotyzacja ma wtedy, gdy proces jest:
Właśnie w takich warunkach najłatwiej uzasadnić inwestycję i pokazać konkretne liczby. Jeśli do tego dochodzą trudności z dostępnością pracowników albo presja na większą wydajność, robot może być bardzo rozsądnym rozwiązaniem.
Bariery robotyzacji w Polsce nie sprowadzają się tylko do ceny. Koszt wejścia jest ważny, ale nie jedyny.
Ten problem jest często pomijany
Wiele wdrożeń traktuje robota jak osobną wyspę. Stanowisko działa, wykonuje swoją pracę, ale nie komunikuje się z resztą firmy. Nie przekazuje danych do systemów produkcyjnych, magazynowych czy planistycznych.
A wtedy część potencjału zwyczajnie przepada.
Jeśli inwestujesz w robotyzację, warto od razu pomyśleć, jakie dane ma dawać Ci robot i gdzie te informacje mają trafiać. To ważne nie tylko dla bieżącej kontroli produkcji, ale też dla oceny czy inwestycja naprawdę spełnia założenia.
Najlepiej zaplanować to na początku projektu. Późniejsze dokładanie integracji zwykle jest trudniejsze i droższe.
Najczęściej tak. Pilotaż pozwala sprawdzić technologię na mniejszą skalę, zanim wejdziesz w większy projekt.
Możesz wtedy ocenić:
Trzeba jednak pamiętać o jednej rzeczy. W robotyzacji pilotaż też kosztuje. To nie jest test za kilka tysięcy złotych. Nawet mały projekt oparty na klasycznym robocie przemysłowym zwykle oznacza poważny budżet.
Dlatego rozsądnym początkiem często jest właśnie cobot. Mniejszy koszt, prostsze wdrożenie i niższe ryzyko organizacyjne pomagają wejść w temat spokojniej.
Kiedy liczysz zwrot z inwestycji, łatwo skupić się tylko na kosztach pracy. To ważne, ale warto patrzeć szerzej.
Robot może dać Ci:
Ma to duże znaczenie. Pracownicy nie chcą przez lata wykonywać tych samych, męczących ruchów. Jeśli część takich obowiązków przejmie robot, łatwiej przesunąć ludzi tam, gdzie ich praca rzeczywiście jest bardziej potrzebna.
To ma też znaczenie dla samego wdrożenia. Jeśli dobrze pokażesz zespołowi, po co pojawia się robot i co ma zmienić, łatwiej zbudować akceptację.
Jeśli myślisz o pierwszej inwestycji, nie zaczynaj od pytania, czy robot jest drogi. Zacznij od znalezienia procesu, który da się dobrze policzyć.
Jeśli stanowisko działa na kilka zmian, praca jest powtarzalna, a koszt obsady wysoki, robotyzacja może zwrócić się szybciej niż zakładasz. Jeśli proces jest prosty i lekki, dobrym wyborem może być cobot. Jeśli potrzebujesz większego udźwigu, wyższej wydajności i pracy w wydzielonej strefie, lepszy będzie klasyczny robot przemysłowy.
Największy błąd polega na tym, że często patrzy się wyłącznie na cenę zakupu. Tymczasem cena robota przemysłowego, cobota czy koszt pełnego stanowiska mają sens dopiero wtedy, gdy zestawisz je z kosztami pracy, poziomem zmianowości i wymaganiami procesu.
Robotyzacja w Polsce nadal rozwija się wolno, ale to nie znaczy, że nie warto w nią wchodzić. Dobrze policzone wdrożenie może dać wymierny efekt. Czasem szybciej niż podpowiada intuicja.
O tym, jak wygląda robotyzacja w Polsce i jak sprawdzić, czy opłaci się w Twoim zakładzie produkcyjnym, dowiesz się z najnowszego odcinka mojego podcastu Digitalizuj.pl pod tytułem „Czy robotyzacja naprawdę się opłaca?! – Wszystko, co musisz wiedzieć o robotyzacji produkcji”.
Zobacz film
Najczęściej od 100 do 500 tysięcy złotych za samą jednostkę. Ostateczna cena zależy od wielkości, udźwigu, szybkości pracy i stopnia złożoności aplikacji.
Pełne stanowisko zrobotyzowane zwykle kosztuje od około 200 do 700 tysięcy złotych. W tej cenie mieści się nie tylko robot, ale też bezpieczeństwo, integracja, osprzęt i uruchomienie.
Wdrożenie oparte na cobocie może kosztować mniej niż 100 tysięcy złotych, a częściej do około 200–300 tysięcy złotych, zależnie od zastosowania.
Najprościej porównać koszt wdrożenia z rocznym kosztem stanowiska pracy, które robot ma przejąć. Im bardziej powtarzalny proces i im więcej zmian, tym łatwiej to policzyć.
Najczęściej wtedy, gdy proces jest powtarzalny, stanowisko działa na wiele zmian, a koszt pracy jest wysoki. W takich warunkach zwrot z inwestycji może być stosunkowo szybki.
Robot przemysłowy lepiej sprawdza się przy cięższych i szybszych zadaniach. Cobota częściej wybiera się do lżejszych operacji i jako pierwszy krok w stronę robotyzacji.
